Taariikhda casriga ah ee magaalada Muqdisho waxaa si qoto dheer u saameeyey faragelintii militari ee ay ciidamada Itoobiya ku soo galeen Soomaaliya dhammaadkii sannadka 2006. Soo gelitaankaasi ma ahayn dhacdo gooni ah oo lama filaan ah, balse wuxuu ahaa natiijo ka dhalatay isku biirsiga duruufo siyaasadeed, amni iyo istaraatiijiyadeed oo ka hanaqaaday burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya 1991. Muqdisho, oo ahayd xarunta ugu weyn ee awoodda siyaasadeed iyo midda bulsho, ayaa markaas noqotay goobta ugu weyn ee lagu hardamay.
Ka hor intaanay Itoobiya si toos ah u soo faragelin, magaalada Muqdisho iyo qaybo badan oo ka mid ah koonfurta Soomaaliya waxaa si degdeg ah u qabsaday Midowgii Maxaakiimta Islaamiga. Maxaakiimtu waxay ku guuleysteen inay meesha ka saaraan hoggaamiyeyaashii hubeysnaa ee magaalada ka talin jiray, iyagoo hirgeliyey amni ay dad badani u arkayeen mid aan muddo dheer Muqdisho ka jirin. Isbeddelkaasi wuxuu keenay xasilooni muuqata, balse isla markaas wuxuu abuuray cabsi iyo walaac heer gobol iyo heer caalami ah. Dowladda Ku-meelgaarka ah ee Soomaaliya, oo ku sugneyd Baydhabo, ma lahayn awood militari oo ay ku wajahdo Maxaakiimta, halka Itoobiya ay arrintaas u aragtay khatar toos ah oo ku wajahan amnigeeda iyo danaha istaraatiijiyadeed ee gobolka.
Iyadoo xaaladdaasi jirto, Itoobiya waxay qaadatay go’aan ah in ay si militari ah u farageliso, iyadoo adeegsanaysa cudur daar ah taageeridda dowladda Soomaaliyeed iyo la dagaallanka waxa ay ku tilmaantay kooxo xagjir ah. Dabayaaqadii Diseembar 2006, ciidamada Itoobiya oo si wanaagsan u hubeysan una abaabulan, kana helaya taageero sirdoon iyo mid siyaasadeed oo caalami ah, ayaa si degdeg ah u soo galay Soomaaliya. Waxay marka hore jebiyeen difaacyadii Maxaakiimta ee ku sugnaa deegaanno dhowr ah, kadibna si dhakhso ah u galeen magaalada Muqdisho. Soo gelitaankooda wuxuu si rasmi ah u soo afjaray xukunkii Maxaakiimta Islaamiga ee caasimadda, balse wuxuu furay bog cusub oo dagaal aad u culus ah.
Muddo kooban kadib, joogitaanka ciidamada Itoobiya ee Muqdisho wuxuu isu beddelay mid si weyn loo diido. Magaalada ayaa noqotay goob dagaal oo joogto ah, halkaas oo ay ka dhaceen iska horimaadyo culus, qaraxyo, iyo dagaal magaalo oo aan kala joogsi lahayn. Kooxo hubeysan oo kala duwan, kuwaas oo qaarkood ka soo farcamay Maxaakiimtii hore, ayaa bilaabay kacdoon hubeysan oo ka dhan ah ciidamada Itoobiya iyo dowladda ay taageerayeen. Dagaalladaasi waxay si gaar ah u saameeyeen shacabka Muqdisho, iyadoo ay dhaceen barakac ballaaran, khasaare naf iyo maal ah, iyo burbur baahsan oo ku yimid kaabayaashii nolosha ee magaalada.
Markii waqtigu sii socday, dagaalka Muqdisho wuxuu noqday mid culays weyn ku noqda Itoobiya. Khasaaraha militari ee joogtada ah, culayska dhaqaale, iyo cadaadiska caalamiga ah ayaa hoos u dhigay awooddii iyo rabitaankii Itoobiya ee sii joogista caasimadda. Sidoo kale, iska caabbinta joogtada ah ee ka jirtay magaalada ayaa muujisay in aan si fudud lagu xakamayn karin Muqdisho iyadoo la adeegsanayo awood shisheeye. Duruufahaas oo is biirsaday awgood, Itoobiya waxay go’aansatay in ay si tartiib ah uga baxdo magaalada.
Bilowgii sannadka 2009, ciidamada Itoobiya waxay si rasmi ah uga baxeen Muqdisho, iyagoo mas’uuliyadda amniga u wareejiyey ciidamada Dowladda Federaalka iyo ciidamo nabad-ilaalin Afrikaan ah. Ka bixitaankooda kadib, inkastoo aanay colaadaha si buuxda u dhammaan, haddana marxalad cusub ayaa bilaabatay, taas oo ay ku soo baxeen awooddo siyaasadeed iyo kuwo militari oo kale, isla markaana dowladda Soomaaliyeed ay bilowday isku day cusub oo dib-u-dhis ah.
Dagaalladii lagula jiray ciidamada Itoobiya ee Muqdisho waxay noqdeen dhacdo taariikhi ah oo si qoto dheer u muujisay dhibaatooyinka faragelinta shisheeye, adkeysiga bulshada caasimadda, iyo baahida loo qabo xal Soomaaliyeed oo ku dhisan wada-hadal siyaasadeed iyo midnimo qaran. Qormadan taariikheed waxay weli xambaarsan tahay casharro muhiim ah oo ku saabsan sida awood militari oo keli ah aysan u xallin karin mushkilad siyaasadeed oo qoto dheer, gaar ahaan mid la xiriirta dal burbur ku jira sida Soomaaliya.
