Berito, Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxaa horyaalla arrin si weyn u taabaneysa mustaqbalka siyaasadeed, dastuuriga ah iyo midda midnimada dalka: wax-ka-beddel lagu sameynayo dastuurka, halka isla waqtigaas xildhibaano laga soo doortay Baydhabo, Baladweyne, Garowe iyo Kismaayo laga mamnuucay ka-qaybgalka fadhiga Baarlamaanka.

Arrintan ayaa abuureysa su’aalo culus oo la xiriira sharciyadda, caddaaladda iyo matalaadda shacabka.

Is-khilaaf Dastuur iyo Matalaad Dadweyne

Dastuur kasta wuxuu ku dhisan yahay hal mabda’ oo aasaasi ah:
👉 in dadka wax lagu xukumaayo ay helaan matalaad buuxda marka go’aanno masiiri ah la gaarayo.

Haddaba, sidee loo sharciyeyn karaa wax-ka-beddel dastuur oo saameynaya malaayiin muwaadiniin ah, halka xildhibaanadii si toos ah u matalayay shacabkaas laga hor istaagay inay ka qaybgalaan dooddii iyo go’aankii lagu ansixin lahaa dastuurka?

Tani waxay si toos ah u dhaawaceysaa mabda’a:

• “No taxation without representation”
• iyo in talada dalka ay ku timaaddo rabitaanka guud ee shacabka.

Magaalooyinka La Reebay: Maxay Ka Dhigan Tahay?

Baydhabo, Baladweyne, Garowe iyo Kismaayo ma aha magaalooyin caadi ah; waa:

• Xarumo siyaasadeed
• Deegaanno ay ku xoogan yihiin maamul goboleedyo muhiim ah
• Goobo ay ku nool yihiin bulshooyin si firfircoon uga qaybqaata siyaasadda dalka

Reebidda xildhibaanada deegaanadan waxay u muuqataa mid:

• Siyaasadeed loo abaabulay
• Lagu cabburinayo codad mucaarad ah
• Ama lagu dedejinayo go’aan hore loo sii qorsheeyay

Shaki Ku Jira Habsami-u-socodka Baarlamaanka

Warar isa soo taraya ayaa tilmaamaya in mamnuucidda xildhibaanadan aysan ku imaan sababo amni ama sharci oo cad, balse ay la xiriirto:

• Kala aragti duwanaansho ku saabsan wax-ka-beddelka dastuurka
• Ama diidmo ay muujiyeen qodobo gaar ah oo lagu wado in lagu daro dastuurka

Haddii ay sidaas tahay, Baarlamaanka wuxuu halis ugu jiraa inuu isu beddelo hay’ad u adeegta go’aan hore loo qaatay, halkii uu ahaan lahaa gole dood, talo iyo is-qancin ku dhisan.

Saameyn Siyaasadeed iyo Mid Qaran

Go’aannada noocan ah waxay:

• Wiiqayaan kalsoonidii shacabka ee hay’adaha dowladda
• Fure u noqon karaan khilaaf siyaasadeed oo sii fogaada
• Dhalin karaan diidmo dastuur oo mustaqbalka loo cuskado sharci-darro

Dastuur lagu ansixiyo jawi muran iyo reebid ah, ma noqon karo mid mideeya dalka, balse wuxuu noqon karaa mid sii kala fogeeya bulshada Soomaaliyeed.

Gunaanad

Haddii la doonayo dastuur waara, sharci ah, kana tarjumaya rabitaanka guud ee shacabka, waa in:

• La hubiyaa ka-qaybgal buuxa oo xildhibaanada oo dhan ah
• Laga fogaadaa tallaabo kasta oo u muuqata cabburin siyaasadeed
• La dhowraa matalaadda dadweynaha

Dastuur dad lagu dhaqo laguma ansixin karo iyadoo wakiilladoodii laga hor istaagay albaabka Baarlamaanka.