Abaaruhu waa masiibo soo noqnoqota oo muddo dheer saameyn ku leh nolosha, dhaqaalaha, iyo xasilloonida bulshada Soomaaliyeed. Inkastoo abaartu tahay dhacdo dabiici ah, haddana saameynteeda Soomaaliya si gaar ah ayay u sii xumaataa sababo la xiriira isbeddelka cimilada, nuglaanta dhaqaale, colaadaha, iyo maamul daciif ah. Maqaalkani wuxuu bixinayaa falanqeyn qoto dheer oo ku saabsan sababaha abaaraha, cawaaqibkooda, iyo xalalka waara ee lagula tacaali karo.

Sababaha Abaaraha Soomaaliya

1-Isbeddelka cimilada adduunka ayaa sababay roobab aan joogto ahayn, kulayl sii kordhaya, iyo xilli-roobaadyo mararka qaar baaqda. Soomaaliya oo ku taalla gobol kulayl iyo abaareed ah ayaa si gaar ah u dareenta saameyntan.

2-Dhaqaalaha reer miyiga Soomaaliya wuxuu si weyn ugu tiirsan yahay roobabka, gaar ahaan xoolo-dhaqashada iyo beeraha roob-ku-tiirsan. Marka roobabku yaraadaan ama baaqdaan, nolol maalmeedkii malaayiin qof ayaa halis gala.

3-Jarista dhirta, daaqa xad-dhaafka ah, iyo isticmaalka aan nidaamsanayn ee kheyraadka dabiiciga ah waxay daciifiyaan awoodda dhulka ee uu biyaha u hayn karo, taasoo kordhisa halista abaaraha.

4-Colaadaha hubeysan iyo amni darradu waxay carqaladeeyaan maalgashiga kaabayaasha biyaha, sida ceelasha iyo keydadka biyaha. Sidoo kale, maamul daciif ah wuxuu adkeeyaa qorsheynta iyo ka jawaabista musiibooyinka.

Saameynta Abaaraha

1-Abaaruhu waxay keenaan cunto-yari, nafaqo-darro, iyo barakac ballaaran. Carruurta, haweenka, iyo waayeelka ayaa ah kuwa ugu nugul saameyntan.

2-Xoolo badan ayaa dhinta, wax-soo-saarka beerahana wuu hoos u dhacaa. Tani waxay wiiqdaa dakhliga qoysaska, korna u qaaddaa sicir-bararka iyo saboolnimada.

3-Marka kheyraadku yaraado, waxaa kordha khilaafaadka la xiriira biyaha iyo daaqa, taasoo sii hurin karta colaado beeleed iyo amni-darro.

Jawaabaha Jira iyo Caqabadaha

Inkasta oo hay’ado dowladeed, kuwo maxalli ah, iyo kuwa caalami ah ay ka shaqeeyaan gargaar degdeg ah, haddana jawaabaha badankood waa kuwo ku-meel-gaar ah. Waxaa jira dhibaatooyin ay ka mid yihiin isku-duwid la’aan, ku-tiirsanaan gargaar, iyo maalgelin aan joogto ahayn.

Xalal iyo Talooyin Istiraatiiji ah

1-Maalgelinta ceelal waara, keydad biyo (biyo-xireenno), iyo farsamooyinka kaydinta biyaha roobka waa lama huraan.

2-Horumarinta beeraha adkaysiga u leh abaarta, kala-duwanaanshaha dakhliga, iyo xirfado cusub ayaa yareyn kara nuglaanta bulshada.

3-Dib-u-beerista dhirta, ilaalinta daaqa, iyo wacyigelin bulsho oo ku saabsan ilaalinta deegaanka ayaa door muhiim ah ka ciyaara ka hortagga abaaraha.

4-Sameynta siyaasad qaran oo ku saabsan la-qabsiga cimilada, xoojinta hay’adaha, iyo qorsheyn ku saleysan xog iyo digniin hore (early warning systems) ayaa muhiim ah.

Gunaanad

Abaaraha Soomaaliya ma aha oo kaliya dhibaato dabiici ah, balse waa caqabad isku dhafan oo u baahan xalal waara oo istiraatiiji ah. Haddii la isku daro dadaallada dowladeed, kuwa gaarka loo leeyahay, iyo ka bulshada rayidka ah, waxaa suuragal ah in la dhiso adkaysi qaran oo yareeya saameynta abaaraha mustaqbalka. Mustaqbalka Soomaaliya wuxuu ku xirnaan doonaa sida maanta loo wajaho caqabaddan joogtada ah.