Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ayaa cod aqlabiyad leh ku meel mariyay wax-ka-beddel lagu sameeyay Dastuurka Ku-meelgaarka ah ee dalka, arrin loo arko mid taariikhi ah oo lagu soo afjarayo muddo dheer oo Soomaaliya lagu maamulayay dastuur qabyo ah.
Tallaabadan ayaa timid kaddib dooddo iyo wadatashiyo socday muddo dheer, iyadoo mudanayaasha Baarlamaanka ay muujiyeen midnimo iyo go’aan adag oo ay ku doonayaan in dalka laga saaro xaaladda ku-meelgaarka ah ee sharciyeed, loona gudbo nidaam dhameystiran oo ku dhisan rabitaanka shacabka Soomaaliyeed.
Dastuur Qabyo ah oo Muddo Dheeraa
Tan iyo markii la ansixiyay Dastuurka Ku-meelgaarka ah sannadkii 2012, Soomaaliya waxay ku jirtay marxalad kala guur ah. Qodobbo badan oo dastuurka ka mid ah ayaa ahaa kuwo u baahan dhameystir iyo qeexitaan rasmi ah, taasoo mararka qaar keentay muran siyaasadeed iyo isfaham la’aan u dhaxeysa hay’adaha dowladda.
Wax-ka-beddelkan cusub ayaa la sheegay in uu diiradda saarayo dhameystirka qodobbo muhiim ah oo la xiriira nidaamka dowladnimo, awood-qaybsiga, doorashooyinka, iyo xaqiijinta madaxbannaanida sharciyeed ee dalka.
Xoojinta Madaxbannaanida iyo Ka-bixidda Farogelinta
Mudanayaasha taageeray wax-ka-beddelka ayaa ku dooday in dalka aan lagu sii jiri karin dastuur qabyo ah oo u furnaa fasiraado kala duwan iyo saameyn shisheeye. Ansixinta wax-ka-beddelkan waxay muujineysaa dadaal lagu doonayo in lagu xoojiyo madaxbannaanida qaranka iyo in go’aamada masiiriga ah lagu saleeyo rabitaanka shacabka Soomaaliyeed.
Tani waxay sidoo kale fariin u diraysaa beesha caalamka, gaar ahaan hay’adaha la shaqeeya Soomaaliya, in dalka uu u gudbayo marxalad sharci iyo dowladnimo oo ka qaan-gaar ah tii hore.
Maxay Ka Dhigan Tahay Mustaqbalka Siyaasadda?
Ansixinta wax-ka-beddelka dastuurka waxay saameyn togan ku yeelan kartaa:
- Hirgelinta doorashooyin qof iyo cod ah
- Xasilloonida hay’adaha dowladda
- Yaraynta khilaafaadka u dhexeeya dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada
- Kalsooni siyaasadeed iyo mid shacab oo sii kordha
Si kastaba ha ahaatee, guusha tallaabadan waxay ku xirnaan doontaa sida loo fuliyo qodobada la ansixiyay iyo heerka wada shaqeyn ee ka dhex abuurma hay’adaha dowladda iyo bulshada rayidka ah.
Gunaanad
Go’aanka ay qaateen mudanayaasha Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya wuxuu noqon karaa mid lagu xasuusto bog cusub oo loo furay dowlad-dhiska Soomaaliya. Haddii si hufan oo daacadnimo leh loo hirgeliyo, wax-ka-beddelkan dastuurka wuxuu noqon karaa saldhig adag oo lagu dhiso mustaqbal sharciyeysan, xasilloon, isla markaana ka tarjumaya rabitaanka shacabka Soomaaliyeed.
Waa tallaabo muujineysa in Soomaaliya ay ka go’an tahay inay ka gudubto marxaladda ku-meelgaarka ah una dhaqaaqdo dowladnimo dhameystiran.
