Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe): Taariikh Nololeed iyo Siyaasadeed
1. Goorma ayuu dhashay?
Axmed Maxamed Islaam, oo si caadi ah loogu yaqaan Axmed Madoobe, waxa uu ku dhashay miyiga Qabri Daharre, deegaan ka tirsan dhulka Soomaalida ee Itoobiya qiyaastii sanadkii 1951. Waxaa loo yaqaan hoggaamiye siyaasadeed qaranimo ku leh koonfurta Soomaaliya, gaar ahaan gobolka Jubbaland.
2. Bilowgii Siyaasadda – 2000’skii Hore iyo 2006
2.1. Maxkamadaha Islaamiga & Raas Kambooni
Sanadkii 2005–2006, Axmed Madoobe wuxuu ka mid ahaa hoggaamiyeyaashii sare ee Midowgii Maxkamadaha Islaamiga, halkaas oo uu ka ahaa Guddoomiyaha Maamulka Gobollada Jubbooyinka, gaar ahaan Kismayo.
Markii Maxkamadaha Islaamiga laga eryay Kismaayo, Madoobe wuxuu saldhig ka dhigtay xadka Soomaaliya–Kenya, isagoo hoggaaminayey maleeshiya la yiraahdo Raas Kambooni oo ka mid aheyd ururada hubeysan ee colaadaha ka dagaallamay koonfurta Soomaaliya.
2.2. Khilaafkii Ururada Dagaalka
Ka dib markii ciidamadu ka tuureen Maxkamadaha Islaamiga, wuxuu Madoobe ku biiray urur kale oo la dagaalamay dowladihii maxkamadaha, isagoo xataa dagaal kula jiray kooxaha kale ee hubeysan. Wuxuu xilligaas dagaal la galay Al-Shabaab, barnaamij isbeddel ku keena xaaladaha koonfurta Soomaaliya.
3. Ka Hortagii Al-Shabaab iyo Xirnaaftiisa (2008–2010)
Sanadkii 2008, intii uu socday dagaalka ku saabsan Kismaayo, kooxaha Raas Kambooni iyo Al-Shabaab waxay ku soo qabsadeen magaalada. Madoobe waxaa lagu xiray Itoobiya isagoo dhaawac ah, halkaas oo uu muddo lagu daaweeyey. Ka dib waxaa jiray sheegashooyin ah in Al-Shabaab ay bixisay daryeel caafimaad iyo taageero qoyskiisa inta uu xaynaa.
Markii uu ka soo baxay xabsi, Madoobe wuxuu dib u abaabulay kooxdiisii Raas Kambooni, wuxuuna dib ugu soo laabtay siyaasadda Soomaaliya iyo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.
4. Hagidda Jubbaland – Aasaaska Maamul Goboleedka (2012–2013)
4.1. Dagaal iyo Xoog ka Qaadista Kismaayo
Sanadkii 2012, ciidamo ay wehliyaan ciidamada Kenya Defence Forces (KDF) ayaa taageeray Madoobe si ay Kismaayo uga saaraan Al-Shabaab. Waxa uu door muhiim ah ka qaatay soo celinta nabadda iyo amniga koonfurta Soomaaliya, gaar ahaan Kismayo, oo ah dekedta ugu weyn ee dhaqaale ee gobolka.
4.2. Doorashada Madaxweynaha Jubbaland
Bishii May 2013, Axmed Madoobe waxaa loo doortay madaxweynaha ugu horreeya ee Maamul Goboleedka Jubbaland – nidaam cusub oo qayb ka ah nidaamka federaalka Soomaaliya. Doorashadan ayaa ahayd mid taariikhi ah, iyadoo xoojisay fikradda maamul goboleedyada Soomaaliya.
5. Hoyga Awoodda – Xukunka Jubbaland (2013–2024)
5.1. Dib-u-doorashooyinka 2015 & 2019
Axmed Madoobe waxa uu markale ku guuleystay doorashada Jubbaland bishii 2015 iyo markale 2019, isagoo kasbaday kalsoonida xubnaha baarlamaanka Jubbaland si uu u sii wato xilka madaxweyne. Doorashooyinkan ayaa mararka qaar lagu sheegay kuwo muran dhaliyay, gaar ahaan marka la eego hab dhaqan doorashooyinka qaatay.
5.2. Isbahaysiga Siyaasadeed iyo Khilaafaadka Federalka
Mudo ka badan toban sano, Madoobe wuxuu noqday mid ka mid ah hoggaamiyeyaasha ugu saameynta badan siyaasadda Soomaaliya. Wuxuu si dhow ula shaqeeyey dowladaha deriska kala ah Kenya iyo Itoobiya, isagoo ka mid ah hoggaamiyeyaasha maamul goboleedyada Soomaaliya ee daneeya wada shaqaynta federaalka.
6. Dagaallo Siyaasadeed – Xiisado iyo Muran (2024–2026)
6.1. Doorashada 2024
Bishii Novembar 2024, Axmed Madoobe waxaa dib loogu doortay xilka Madaxweynaha Jubbaland markii saddexaad ama afaraad, taasoo keentay muran ka dhexeeya maamulka federaalka iyo Jubbaland. Dowladda Soomaaliya ayaa doorashada ku tilmaamtay mid aan waafaqsanayn dastuurka, iyada oo heshiisyo hore lala galay lagu eedeeyey in la jebiyey.
Sidoo kale, banaanka waxaa la soo saaray amar xiritaan oo ka dhan ah Madoobe, ka hor inta aan dowladdu baajin amar xiritaan kadib dib u eegis siyaasadeed.
6.2. Aragti Horudhac ah ee Mustaqbalka
Sida la soo sheegay, Madoobe ayaa qorsheynaya inuu u tartamo jagada madaxweynaha Soomaaliya ee doorashada qaran ee la filayo 2026 – taas oo muujinaysa saameynta siyaasadeed ee uu ka leeyahay dalka.
7. Saameynta Siyaasadeed ee Jubbaland
Axmed Madoobe wuxuu aasaasay oo hoggaamiyey xoogga amniga ee Jubbaland Darawiish Force, taas oo ka shaqaysa la dagaalanka Al-Shabaab iyo ilaalinta xuduudaha gobolka. Ciidamadan waxaa lagu qiimeeyaa inay yihiin laf dhabarta amniga Jubbaland.
Maamulkiisu wuxuu aad ugu lug yeeshay heshiisyo siyaasadeed oo la xiriira federalka Soomaaliya, maamulka deriska, iyo waxaa jira dood joogto ah oo ku saabsan kala dambeynta doorashooyinka iyo nidaamka federaalka.
8. Gunaanad
Axmed Madoobe waa hoggaamiye siyaasadeed oo muddo ka badan labaatan sano ku jiray xaalado adag oo siyaasadeed iyo amni. Waxa uu soo maray dariiq ku bilowday dagaalo hubeysan, dib u heshiisiin siyaasadeed, aasaasid maamul goboleed, illaa hoggaaminta Jubbaland iyo ka qaybgalka nidaamka federaalka Soomaaliya. Waxqabadkiisu wuxuu leeyahay taageerayaal iyo dhaliilayaal labadaba, taasoo ka tarjumaysa sida uu uga qayb qaatay isbeddelada siyaasadeed ee Soomaaliya tan iyo 2006.
